ചമ്പു പ്രസ്ഥാനം
പാട്ടുസാഹിത്യത്തിനുശേഷം മലയാളഭാഷയെ സ്വാധീനിച്ച സാഹിത്യപ്രസ്ഥാനമാണ് മണിപ്രവാളം. മണിയും (മാണിക്യം) പ്രവാളവും (പവിഴം) ഒരു ചരടിൽ കോർത്തതുപോലുള്ള സാഹിത്യം എന്നാണ് മണിപ്രവാളത്തിന്റെ അർഥം. മാണിക്യം മലയാളത്തെയും പവിഴം സംസ്കൃതത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മണിപ്രവാളത്തിന്റെ വരവോടെ, തമിഴും മലയാളവും ഇടകലർന്ന പാട്ടുസാഹിത്യത്തിന്റെ പ്രസക്തി നഷ്ടമായി. ഗദ്യവും പദ്യവും ചേർന്ന കാവ്യരൂപമാണ് ചമ്പു. സംസ്കൃതഭാഷയിൽ ആവിർഭവിച്ച ഈ പ്രസ്ഥാനം പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിനുശേഷം മലയാളത്തിലുമെത്തി. മലയാളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചമ്പുകാവ്യമായി കണക്കാക്കുന്നത് 'ഉണ്ണിയച്ചീചരിത'ത്തെയാണ്. പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രചിക്കപ്പെട്ടതായി കരുതുന്ന ഇതിന്റെ രചയിതാവാരെന്ന് കൃത്യമായി കണ്ടെത്താനായിട്ടില്ല. കാവ്യത്തിന്റെ അവസാനത്തിലുള്ള 'തേവൻ ചിരികുമാരൻ ചൊന്ന ചമ്പു' എന്നൊരു പരാമർശം മാത്രമാണ് രചയിതാവിനെക്കുറിച്ച് സൂചന നൽകുന്നത്. അതിനാൽ 'ദേവൻ ശ്രീകുമാരൻ' എന്നയാളാകാം ഉണ്ണിയച്ചീചരിതം രചിച്ചതെന്ന് ചിലർ അനുമാനിക്കുന്നു. തിരുനെല്ലി ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള തിരുമരുതൂരിലെ ഉണ്ണിയച്ചിയും സ്വർഗത്തിൽനിന്ന് ഭൂമിയിൽ സഞ്ചാരിയായെത്തിയ ഒരു ഗന്ധർവനുമാണ് ഇതിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങൾ. മണിപ്രവാളചമ്പു ആയതിനാൽ ഉണ്ണിയച്ചീചരിതത്തിൽ സംസ്കൃതഭാഷയുടെ സ്വാധീനം പ്രകടമാണ്. 1346-നു മുമ്പായിരിക്കണം ഇത് രചിച്ചതെന്ന് മഹാകവി ഉള്ളൂരും, 1275-നു തൊട്ടുമുമ്പാകാം ഇതിന്റെ രചനാകാലമെന്ന് പ്രമുഖ ചരിത്രകാരനായ ഇളംകുളം കുഞ്ഞൻപിള്ളയും അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. പ്രാചീന മണിപ്രവാളകൃതികളിൽ ഏറെ പ്രശസ്തമായ മൂന്നെണ്ണം ചമ്പുക്കളാണ്. 'ഉണ്ണിയച്ചീചരിതം, ഉണ്ണിയാടീചരിതം, ഉണ്ണിച്ചിരുതേവീചരിതം' എന്നിവയാണവ. ആദ്യകാല ചമ്പുക്കൾ പൊതുവേ സ്ത്രീസൗന്ദര്യത്തെ പ്രശംസിക്കുന്ന രീതിയിൽ എഴുതപ്പെട്ടവയായിരുന്നു. പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടുവരെയുള്ള കാലഘട്ടം മലയാളചമ്പുക്കളുടെ ശുക്രദശയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലുണ്ടായ ചമ്പുക്കളാണ് മലയാളചമ്പുക്കളുടെ രണ്ടാംഘട്ടം എന്നു പറയാം. പ്രധാനമായും പുരാണകഥകളെ അവലംബിച്ചു രചിച്ച മധ്യകാല ചമ്പുക്കളിലെ സുപ്രധാനകൃതിയായി 'രാമായണം ചമ്പു'വിനെ കണക്കാക്കാം. രാമാവതാരം, രാവണവധം എന്നിങ്ങനെ 20 ഭാഗങ്ങളുള്ള ഇതു രചിച്ചത് പുനം നമ്പൂതിരിയാണ്.
